Doorslaand vocht: herkennen, oorzaken en behandeling van vochtige buitenmuren

De Woningkwaliteitswijzer van de Vlaamse overheid noemt nat en loskomend behang of pleisterwerk aan de binnenzijde van een buitenmuur: dat duidt op een muur die vochtig is, vooral bij zuidelijk en westelijk gerichte gevels, de kant van de slagregen. Ook meerdere vochtplekken op muren of vloeren van kelders, een kelder die minstens enkele centimeters onder water staat en de aanwezigheid van zwammen of schimmels kunnen op doorslaand vocht wijzen.

Doorslaand vocht kan voorkomen in buitenmuren en in scheidingsmuren, en bij vochtige keldermuren is er vaak ook sprake van doorslaand vocht. Volgens het Technisch handboek woningkwaliteit van de Vlaamse overheid zijn enkelvoudige muren gevoeliger voor schade door slagregen dan spouwmuren.

Metselwerk neemt van nature water op door capillariteit, de zuigende werking van fijne poriën. Samen met de winddruk bevordert dat volgens Buildwise, het technisch centrum van de Belgische bouw, regenwaterinfiltraties in de materialen. In sommige gevallen kan dat leiden tot infiltraties doorheen de gevel, die rechtstreeks samenhangen met de intensiteit van de slagregens.

De Woningkwaliteitswijzer noemt drie wegen. Water wordt opgezogen door materiaalporiën en scheurtjes. Regenwater dringt binnen via barsten, breuken, scheuren en ondichte voegen. En slecht geplaatste of ontbrekende dichtingslagen kunnen infiltraties veroorzaken, in buitenmuren, onder dorpels, tussen buitenmuren en vloeren of tegen ondergrondse muren van kelders.

Hoeveel regen een gevel krijgt, hangt volgens Buildwise vooral af van de oriëntatie. Ook de hoogte speelt mee: hoe hoger de gevel, hoe meer hij blootgesteld wordt aan slagregen.

Dat kan, maar het is geen vaste regel. Buildwise stelde bij het na-isoleren van spouwmuren in een aantal gevallen vochtproblemen vast: bepaalde isolatiematerialen verliezen hun waterafstotendheid als de gevel langdurig nat wordt, bijvoorbeeld door slagregen. In 2023 schrijft Buildwise dat dat probleem nu beter beheerst wordt.

Na-isoleren mag ook niet altijd. Bij een sterk doorlatend buitenspouwblad, het buitenste deel van de spouwmuur, kan er bij slagregen veel water naar de spouw infiltreren. In dat geval mag er volgens Buildwise niet nageïsoleerd worden, tenzij er specifieke maatregelen genomen worden. Gelijmd metselwerk met open stootvoegen, gevelstenen uit korrelbeton en beschadigde gevels, zoals voegen in slechte staat of gescheurde bakstenen, gelden volgens Buildwise als zeer waterdoorlatend.

Welke voorwaarden er nog meer gelden, lees je in onze gids over gevelbescherming tegen vocht.

Begin buiten. De Vlaamse overheid raadt aan de gemetselde buitenmuren regelmatig na te kijken op losse of ontbrekende voegen. Noteer ook aan welke gevel de natte plek zit en wat er aan de andere kant van de muur gebeurt.

Ga na of er geen andere bron is, zoals een lekkende goot of afvoer, of een lek in een waterleiding. Het probleem en de oorzaak zitten volgens de Vlaamse overheid niet altijd op dezelfde plek. Mos op het dak is een apart onderhoudspunt: lees wat een dak ontmossen inhoudt.

Begin niet aan binnenisolatie zolang het vocht er zit. Bestaande vochtproblemen, zoals infiltraties door de gevel, kunnen daardoor volgens Buildwise erger worden en moeten op voorhand opgelost worden.

Staat er water in een kelder met elektrische voorzieningen, wees dan voorzichtig: de Woningkwaliteitswijzer wijst op mogelijk elektrocutiegevaar. Is de oorzaak na dit alles niet duidelijk, dan kan je een vochtdiagnose ter plaatse aanvragen.