Vochtbestrijding: de juiste techniek per oorzaak

Omdat een behandeling bij een bepaalde oorzaak hoort. Buildwise, het technisch centrum van de Belgische bouw, stelt het zo: een waterwerende behandeling zal niet miraculeus alle vochtproblemen in een gebouw voor eens en voor altijd oplossen. En ook een ingreep tegen opstijgend grondvocht is volgens Buildwise niet alleenzaligmakend. Ze is enkel een oplossing wanneer er effectief sprake is van opstijgend grondvocht, en kan niet ingezet worden bij eender welk vochtprobleem aan de muurvoeten, zoals pleisterbruggen (pleister die vocht van onder een vochtscherm omhoog zuigt), hygroscopische zouten (zouten die vocht uit de lucht opnemen) of overbruggingen in spouwen.

De oorzaken liggen ook niet altijd op de plek van de vlek. Volgens de Vlaamse overheid is het vaak een combinatie van factoren, en vocht zoekt zijn weg door de elementen van een gebouw.

Het gebruik van de ruimte bepaalt volgens Buildwise welke actie ondernomen moet worden. Bij de omvorming van een kelder tot woonruimte noemt een dossier van Buildwise (WTCB-Dossiers 2/2009) een groter budget en hogere werkingskosten dan bij een gelijkaardige renovatie van een ruimte die van bij het ontwerp woonruimte was.

Dat dossier over de renovatie van kelders, dat doorgaans over oudere bouwwerken uit metselwerk gaat, beschrijft bij opgehoopt oppervlaktewater twee richtingen:

• Van buitenaf: de grond tegen de muren wordt verwijderd, en er komt een membraan tegen het metselwerk. Bij dit van buitenaf werken horen volgens dat dossier ook een verticale drainering en een horizontale collector.
• Langs de binnenkant, wanneer het van buitenaf niet kan: bijvoorbeeld holten en scheuren dichten en een waterdichte, ononderbroken bepleistering aanbrengen.

Zit het grondwater, zelfs tijdelijk, boven het kelderniveau, dan is de doeltreffendheid van een stijve bekuiping aan de binnenkant, een ononderbroken waterdichte bepleistering, eerder beperkt, schrijft Buildwise. Een buitenafdichting alleen volstaat volgens Buildwise evenmin voor waterdichtheidsklasse 3: daarvoor is doorgaans een volledige soepele bekuiping vereist, waarbij kelderwanden en funderingsplaat in een waterdicht membraan ingepakt worden.

Meer lees je bij de kelder waterdicht maken, drainage en pompen en grondwater in de kelder.

Dat kan verschillende redenen hebben, en de vlek zelf zegt niet welke.

• De behandeling paste niet bij de oorzaak. Een injectie tegen opstijgend grondvocht is enkel een oplossing wanneer er effectief sprake is van opstijgend grondvocht.
• Er speelde meer dan één oorzaak. Dat is volgens de Vlaamse overheid vaak zo.
• Er zitten zouten in de muur. Die nemen volgens Buildwise (2016) vocht uit de lucht op en veroorzaken vochtvlekken, zelfs wanneer het opstijgende vocht efficiënt behandeld werd. Over zouten heen schilderen is volgens Buildwise (2016) als een pleister op een houten been.
• De muur is nog niet droog. Na een injectie kan het eindresultaat volgens Buildwise in 2016 drie tot zes maanden of zelfs langer op zich laten wachten. Een vraag op de site van Buildwise spreekt van enkele maanden tot, bij zeer dikke muren, enkele jaren.
• De muur werd te vroeg afgewerkt. Volgens Buildwise (2016) moeten de muren volledig droog zijn voordat men afwerkingen aanbrengt, om te vermijden dat het vocht ingesloten wordt in de muur.
• De behandeling zelf was niet doeltreffend. Buildwise schreef in 2017 dat een injectie met producten uit de siliconenfamilie in bepaalde gevallen toch ondoeltreffend kan zijn.

Buildwise vergeleek behandelingen tegen opstijgend grondvocht en schreef in 2017 dat de elektromagnetische methoden geen waardig alternatief blijken te zijn voor efficiëntere tegenhangers, zoals injecties of de plaatsing van een fysieke vochtbarrière. Wordt je zo'n toestel voorgesteld, vraag dan welke metingen de werking aantonen.

Verlucht en volg de luchtvochtigheid. Schimmel kan je volgens Departement Zorg verwijderen met een allesreiniger, en javel heb je niet nodig. Doe dat niet zelf als je ademhalingsklachten hebt of allergisch bent voor schimmel, en ook zwangere vrouwen en kinderen verwijderen ze beter niet. Over producten tegen schimmel lees je meer in een aparte gids.

Voor opstijgend vocht bestaan producten voor wie het zelf wil proberen. Wat daarbij komt kijken, lees je bij opstijgend vocht zelf behandelen. Ga je zelf aan de slag met producten, houd er dan rekening mee dat doe-het-zelf niet meetelt in de categorie voorbereidingswerken voor isolatie van Mijn VerbouwPremie, waar onder meer de behandeling van muren tegen optrekkend vocht onder valt: die werken moet je door een aannemer laten uitvoeren. Zoek je iemand voor de werken, dan helpen deze criteria om een firma te kiezen.