Op deze pagina
- De gidsen over schimmel
- Herken je dit?
- Welke vochtbron zit achter de schimmel?
- Is die muur koud genoeg voor condens?
- Waarom groeit schimmel net op die plek?
- Wat is de meest waarschijnlijke oorzaak van de schimmel op de muur?
- Reinigen of weghalen: waar hangt dat van af?
- Zo verwijder je schimmel van een muur
- Hoe groot mag de plek zijn om het zelf te doen?
- Wat doe je beter niet met schimmel op een muur?
- Mag iedereen dit zelf doen?
- Wanneer zelf behandelen niet volstaat
- Hoe voorkom je dat de schimmel terugkomt?
- Wat bepaalt de kostprijs?
- Veelgestelde vragen over schimmel in muren
- Bronnen
De gidsen over schimmel
- Schimmel verwijderen in huisDe stappen voor gladde oppervlakken en de aanpak per materiaal, van behang tot matras.
- Schimmel in de badkamerTegels, voegen en siliconen, en hoe je het vocht na het douchen afvoert.
- Schimmel op hout verwijderenWanneer reinigen kan en wanneer het om een zwam kan gaan.
- Soorten schimmelsWat kleur wel en niet zegt, en wanneer het zin heeft de soort te laten bepalen.
- Schimmelproducten en reinigersWaarop je let bij een reiniger of verf, zonder merken.
- Vocht en gezondheidWat Departement Zorg zegt over klachten en over wie gevoeliger is.
Herken je dit?
Schimmels zijn microscopisch kleine zwammen. In huis verschijnen ze volgens Leefmilieu Brussel als zwarte, groene of witte vlekken op muren, plafonds, tapijten of rond ramen. Velen zijn donzig, maar het kunnen ook gekleurde vlekjes, draadjes of zwarte puntjes zijn. In veel gevallen merk je ook een muffe geur, al is zo'n geur volgens het RIVM, het Nederlandse instituut voor volksgezondheid, geen bewijs dat er schimmel is.
Schimmelvorming treedt volgens Buildwise voornamelijk op in de hoeken van kamers, ter hoogte van koudebruggen (plekken die kouder zijn en waar vocht zich verzamelt) of achter meubels tegen wanden met een lage oppervlaktetemperatuur. Zie je zwarte verkleuring boven een verwarmingselement, kijk dan twee keer: Buildwise beschrijft daar zwarte afzettingen die men vaak voor schimmel aanziet. Het verschil staat in de gids over zwarte schimmel.
De plek waar de schimmel zit, geeft een eerste aanwijzing over de oorzaak.
Welke vochtbron zit achter de schimmel?
Schimmels wijzen volgens Leefmilieu Brussel op een vochtprobleem dat aangepakt moet worden. De Woningkwaliteitswijzer van de Vlaamse overheid waarschuwt wel: vaak is het een combinatie van factoren, en je vindt het probleem en de oorzaak niet altijd op dezelfde plek.
| Wat je ziet | Waarschijnlijke oorzaak | Waar je het ziet |
|---|---|---|
| Schimmel in de hoek tussen muur en plafond of aan de zijkant van een raam | Condensatie | Op koudebruggen. Oppervlaktecondensatie komt vooral voor aan de binnenzijde van buitenmuren op het noorden en het oosten. |
| Schimmel achter een kast of gordijn | Condensatie op een plek met weinig luchtverversing | Slecht verluchte en/of onvoldoende verwarmde plaatsen |
| Schimmel op het plafond of de muur van een badkamer | Condensatie in een ruimte waar veel vocht wordt geproduceerd, zie badkamer schimmel verwijderen | Badkamers en keukens |
| Een natte plek die opkomt bij regen | Doorslaand vocht | Sterk aan slagregen blootgestelde gevels, vooral op het westen of het zuiden |
| Vocht rond een leiding of onder een dakgoot | Een lek | Een lek in de waterleiding of een kapotte dakgoot |
| Een donkere vlek vanaf de bodem, soms met zoutuitslag | Opstijgend vocht | Onderaan muren. Op de natte muur zelf staat volgens Leefmilieu Brussel (2009) meestal geen schimmel, omdat schimmels niet van een zoute omgeving houden. |
| Donkere zones met schimmel op een keldermuur | Vocht in de kelder, volgens Buildwise symptomatisch voor een ontoereikende ventilatie | Kelders |
Is die muur koud genoeg voor condens?
Vul de kamertemperatuur en de luchtvochtigheid in en je krijgt het dauwpunt. Is een muur of raam kouder, dan kan condens ontstaan.
| Temperatuur | 40 % | 50 % | 60 % | 70 % | 80 % |
|---|---|---|---|---|---|
| 16 °C | 2,4 | 5,6 | 8,2 | 10,5 | 12,5 |
| 18 °C | 4,2 | 7,4 | 10,1 | 12,4 | 14,5 |
| 20 °C | 6,0 | 9,3 | 12,0 | 14,4 | 16,4 |
| 22 °C | 7,8 | 11,1 | 13,9 | 16,3 | 18,4 |
| 24 °C | 9,6 | 12,9 | 15,8 | 18,2 | 20,3 |
Waarom groeit schimmel net op die plek?
Problemen met schimmel en oppervlaktecondensatie zijn volgens Buildwise vaak te wijten aan een te vochtig binnenklimaat in combinatie met lage oppervlaktetemperaturen. Goed ventileren en verwarmen hebben een positieve invloed op dat binnenklimaat. De temperatuur van de muur hangt vooral af van de thermische prestaties van de gebouwschil, dus van hoe goed de buitenkant van het huis de warmte tegenhoudt.
Er hoeft geen druppel water te staan. De meeste schimmels in huis hebben volgens het RIVM (2012) aan het oppervlak een relatieve luchtvochtigheid van ten minste 80 procent nodig om te kunnen groeien, en condens is daarvoor geen noodzakelijke voorwaarde. Bij een normale vochtbelasting kan die waarde volgens het RIVM optreden door gebrekkige isolatie of op koudebruggen. Voedsel vinden ze onder meer op behang, de kartonnen buitenkant van gipsplaat, verf en lijm.
Welke oorzaak is bij die muur het meest waarschijnlijk?
Reinigen of weghalen: waar hangt dat van af?
De ondergrond bepaalt volgens Buildwise wat er moet gebeuren, omdat schimmel in poriën kan doordringen. Departement Zorg geeft daarbij advies per materiaal. Zit de schimmel op een balk of meubel, lees dan hout schimmel verwijderen.
| Ondergrond | Wat de bron aanraadt | Waarop je let |
|---|---|---|
| Beton of keramische tegels | Niet-poreus materiaal: schimmel groeit enkel aan het oppervlak, dus reinigen is voldoende (Buildwise). | Aangetaste siliconenvoegen vervang je (Departement Zorg). |
| Gepleisterde of geverfde muur | Verwijder de schimmel met een allesreiniger. Zit ze diep in het pleisterwerk, dan verwijder je best het pleisterwerk (Departement Zorg). | Pleister is semi-poreus: volgens Buildwise is een grondige inspectie nodig om na te gaan of de schimmel is doorgegroeid. De RIVM-folder (2015, Nederland) is strenger: bij gips en pleisterwerk kunnen de schimmels alleen verwijderd worden door de beschimmelde delen van het materiaal te verwijderen. |
| Behang | Maak het behang vochtig en verwijder het (Departement Zorg). | Bij poreus materiaal is de schade volgens Buildwise vaak veel omvangrijker dan wat je met het blote oog ziet. |
| Gipskartonplaten | Aangetaste poreuze materialen worden volgens Buildwise beter verwijderd. | Vanaf 0,5 m² beschimmeld oppervlak is er volgens Buildwise een reëel gevaar voor doorgroei naar de onderliggende lagen. |
Is het vochtprobleem aangepakt en is de muur droog? Pas dan kan je volgens Departement Zorg verf, pleister of behangpapier aanbrengen.
Zo verwijder je schimmel van een muur
Deze stappen volgen het advies van Departement Zorg en Buildwise voor een klein à middelgroot oppervlak. Voor wie ademhalingsklachten heeft of allergisch is voor schimmel, zijn ze niet bedoeld, en ook zwangere vrouwen of kinderen houden zich er beter buiten. De aanpak voor textiel, meubels en andere materialen staat bij schimmel verwijderen.
- 01Zoek eerst de oorzaakVoor je begint te reinigen, moet je volgens Buildwise de precieze oorzaak achterhalen. Gaat het om vocht, dan moet de bron weg. Gebeurt dat niet, dan komt de schimmel terug.
- 02Verlucht en sluit de kamer afZet de ramen wijd open en hou de binnendeuren dicht, zodat er geen schimmeldeeltjes in de andere kamers komen.
- 03Maak de ruimte leeg bij grotere plekkenHaal bij grotere schimmelproblemen weg wat niet beschimmeld is, zoals meubels en lakens. Wat blijft staan, maak je nadien schoon met een vochtige doek.
- 04Bescherm jezelfDraag handschoenen en een mondmasker, en bij grotere problemen beschermende kledij die je nadien kan weggooien. Buildwise noemt bij een sanering een geschikt masker (FFP3), handschoenen en beschermende kledij.
- 05Reinig zacht met allesreiniger in waterWerk met een vochtige doek of spons. Maak het materiaal niet overvloedig nat en ga zacht te werk, om verspreiding in de lucht te beperken.
- 06Spoel na en laat drogenSpoel de plek na met proper water. Een nieuwe afwerkingslaag kan volgens Buildwise pas na droging van de materialen.
- 07Herhaal als het moetHardnekkige vlekken vragen volgens Buildwise vaak opeenvolgende schoonmaakbeurten. Laat er volgens Departement Zorg telkens enkele dagen tussen.
Volg altijd de veiligheidsinstructies van de fabrikant, zeker bij schimmelreinigers, injectieproducten en epoxy. Productvermeldingen zijn geen garantie op geschiktheid voor jouw situatie.
Hoe groot mag de plek zijn om het zelf te doen?
Buildwise koppelde in 2015 de aanpak aan de zichtbare oppervlakte. Een klein à middelgroot oppervlak kan je zelf aanpakken, voor een grote aantasting doe je best een beroep op een gespecialiseerde firma.
| Zichtbare schimmel | Graad | Wat Buildwise aanraadt |
|---|---|---|
| Minder dan 0,3 m² | Geringe contaminatie | Grondig reinigen. |
| 0,3 tot 3 m² | Matige contaminatie | De besmette zone isoleren, de besmette oppervlakken grondig reinigen, en de vloer en de andere oppervlakken vochtig ontstoffen. |
| Meer dan 3 m² | Hoge graad van contaminatie | Een professionele firma inroepen. |
Zit de schimmel op poreus materiaal zoals gipskarton of behang, kijk dan ook naar de 0,5 m² uit de tabel hierboven.
Wat doe je beter niet met schimmel op een muur?
Over de schimmel heen schilderen, behangen of er een voorzetwand voor plaatsen is volgens Buildwise te vermijden: zo ontstaat een besloten zone waarin schimmels zich verder ontwikkelen. Leefmilieu Brussel schreef in 2009 dat verf in vele gevallen net een extra voedingsbron is. Waarop je let bij een reiniger of een verflaag, lees je bij verf tegen vocht en schimmel.
Apparatuur onder druk is volgens Buildwise af te raden. Een stofzuiger kan enkel met minstens een HEPA H14-filter, een filter dat fijne deeltjes tegenhoudt. Stofzuigers zonder zo'n filter zijn uitgesloten, omdat ze schimmel massaal in de binnenlucht verspreiden.
Begin niet hard te schuren, waarschuwt Leefmilieu Brussel (2009), want zo verspreid je de sporen door het hele huis. Ook volgens Buildwise komt er bij het verstoren van droge schimmelvlekken een wolk van sporen in de binnenlucht terecht.
Javel staat bewust niet in de stappen hierboven. Departement Zorg schrijft dat je het niet nodig hebt. Bij Buildwise (2015 en 2018) en Leefmilieu Brussel vind je wel verdund bleekwater, en in een tip voor muren laat Leefmilieu Brussel je er zelfs mee beginnen. Omdat het hier ook om gezondheid gaat, volgen we Departement Zorg.
Mag iedereen dit zelf doen?
Niet iedereen. Heb je ademhalingsklachten of een schimmelallergie, verwijder de schimmel dan niet zelf, zegt Departement Zorg. Zwangere vrouwen en kinderen laten het volgens dezelfde bron ook beter aan iemand anders over.
Deze informatie vervangt geen medisch advies. Heb je klachten, raadpleeg dan je huisarts.
Hoe voorkom je dat de schimmel terugkomt?
Schimmel verwijderen is volgens Leefmilieu Brussel niet voldoende als je de bron van het vocht niet herstelt. Departement Zorg zet de preventie in drie punten:
- Zorg elke dag voor verse lucht via ramen, ventilatieroosters of een ventilatiesysteem. Doe dat zeker bij slapen, de was drogen in huis, douchen of baden, strijken met stoom, koken zonder goede dampkap, schoonmaken en bezoek ontvangen.
- Herstel bouwtechnische problemen, zoals koudebruggen, enkele beglazing, buitenmuren zonder spouw, een lek in de waterleiding of een kapotte dakgoot.
- Hou de temperatuur op minstens 15 °C en de luchtvochtigheid van oktober tot april tussen 40 en 60 procent, van mei tot september tussen 30 en 70 procent.
Zet kasten en zetels niet helemaal tegen de muur, zodat de lucht kan circuleren. Hoe koude muren en vochtige lucht samenhangen, lees je bij condensatie en condensvocht. Wat er bekend is over de gevolgen voor je gezondheid, staat bij vocht in huis schimmel.
Wat bepaalt wat de aanpak kost?
Wat bepaalt de kostprijs?
Een bedrag zetten we hier niet, want dat kan pas na een diagnose ter plaatse. Vier zaken bepalen wel wat er moet gebeuren.
- 01De vochtbron
- Zonder aanpak van de oorzaak komt de schimmel terug. Wat er moet gebeuren, hangt dan ook af van waar het vocht vandaan komt.Vraag aan een vochtbestrijder: Wat is volgens u de oorzaak van de schimmel, en zit de aanpak daarvan in uw prijs?
- 02De oppervlakte
- Buildwise maakt onderscheid tussen minder dan 0,3 m², 0,3 tot 3 m² en meer dan 3 m².Vraag aan een vochtbestrijder: Op welke oppervlakte is uw prijs gebaseerd?
- 03De ondergrond
- Op niet-poreus materiaal is reinigen voldoende. Poreus materiaal dat aangetast is, wordt volgens Buildwise beter verwijderd.Vraag aan een vochtbestrijder: Moet er materiaal weg, en zit dat in uw prijs?
- 04De afwerking
- Een nieuwe afwerkingslaag kan pas als de materialen droog zijn.Vraag aan een vochtbestrijder: Wanneer werkt u af, en hoe wordt bepaald of de muur droog is?
Welke factoren de kost bepalen als de oorzaak weg moet, lees je bij de kosten van vochtbestrijding.
Veelgestelde vragen over schimmel in muren
Wat zijn de symptomen van schimmel in huis?
In huis herken je schimmel aan zwarte, groene of witte vlekken op muren, plafonds of rond ramen, soms met een muffe geur. Die geur is volgens het RIVM geen bewijs. Bij bewoners zijn irritatie van de slijmvliezen van ogen en luchtwegen en allergische reacties volgens Departement Zorg de meest voorkomende gezondheidsproblemen die met schimmel in verband worden gebracht. Heb je klachten, raadpleeg dan je huisarts.
Kun je over schimmel heen verven?
Dat is volgens Buildwise te vermijden: overschilderen onttrekt de schimmel aan het oog en creëert een besloten zone waarin ze zich verder ontwikkelt. Reinig eerst, pak het vochtprobleem aan en wacht tot de muur droog is. Pas dan kan je volgens Departement Zorg opnieuw verf, pleister of behangpapier aanbrengen. Reinigen doe je niet zelf bij ademhalingsklachten of een schimmelallergie, en zwangere vrouwen of kinderen laten het ook beter aan iemand anders over.
Wat is beter tegen schimmel, azijn of soda?
Departement Zorg noemt geen van beide, maar een allesreiniger. Het Nederlandse RIVM noemt soda opgelost in heet water voor gladde oppervlakken. Voor azijn op een muur vonden we geen officiële bron. Javel is volgens Departement Zorg gevaarlijk als je het mengt met andere producten.
Hoe kan ik schimmel in de slaapkamer verwijderen?
Op dezelfde manier als in andere kamers: ramen wijd open, binnendeuren dicht, handschoenen en mondmasker aan, en allesreiniger in water met een vochtige doek of spons. Bij ademhalingsklachten of een allergie voor schimmel verwijder je ze niet zelf, en zwangere vrouwen of kinderen blijven er ook beter vanaf. Beschimmelde matrassen vervang je volgens Departement Zorg. Slapen staat ook bij de activiteiten waarbij het extra verse lucht vraagt, en kasten zet je niet helemaal tegen de muur.
Waar hebben schimmels een hekel aan?
Schimmels hebben vocht nodig om te groeien. De meeste soorten in huis vragen volgens het RIVM (2012) aan het oppervlak een relatieve luchtvochtigheid van ten minste 80 procent. Preventie draait daarom om verse lucht, voldoende warmte en het herstellen van lekken en andere bouwtechnische problemen.
Hoe snel word je ziek van schimmel in huis?
Dat valt niet te zeggen. Departement Zorg schrijft dat we niet weten vanaf welke hoeveelheid gezondheidsklachten gaan ontstaan. Het risico hangt af van hoe gevoelig je bent, hoe vaak je in de aangetaste ruimte komt en hoe groot het aangetaste oppervlak is. Beperk daarom elke blootstelling zoveel mogelijk. Heb je klachten, raadpleeg dan je huisarts.
Zo maakten we deze gids
We toetsten deze gids aan de saneringsrichtlijnen van Buildwise, de adviezen van Departement Zorg en de fiches van Leefmilieu Brussel. Bij javel zeggen we welke bron we volgen.
- Buildwise (WTCB), Contact 2015/2: Schimmelsanering in woningen Oorzaak eerst, oppervlaktegrenzen, poreuze materialen, wat te vermijden.
- Departement Zorg, infofiche: Weg met schimmel Stappen en aanpak per materiaal.
- Departement Zorg: vocht en schimmel Wie niet zelf verwijdert, javel, gezondheid en richtwaarden.
- Departement Zorg, infofiche: Schimmel, niet in mijn huis Meubels en temperatuur.
- Buildwise (WTCB), Contact 2018/2: zwarte afzettingen in woongebouwen Waar schimmel optreedt, het verschil met zwarte afzettingen en verdund bleekwater.
- Buildwise: 30 veelgestelde vragen Binnenklimaat en oppervlaktetemperatuur.
- Vlaamse overheid, Woningkwaliteitswijzer: condenserend vocht vermijden Waar oppervlaktecondensatie voorkomt.
- Vlaamse overheid, Woningkwaliteitswijzer: minimale vereisten vochtvrije woning Doorslaand vocht.
- Vlaamse overheid, Woningkwaliteitswijzer: een vochtvrije woning Combinatie van factoren.
- WTCB-Dossiers nr. 2/2009 (Buildwise): renovatie van kelders Schimmel in kelders.
- Leefmilieu Brussel (tekst Sciensano): fiche Schimmel Schimmels wijzen op een vochtprobleem.
- Leefmilieu Brussel: 5 tips om schimmel te vermijden Hoe schimmel eruitziet, bron herstellen en verdunde bleekoplossing.
- Leefmilieu Brussel, infofiche CSS 01 (2009): vochtproblemen in huis Verf, schuren en opstijgend vocht.
- RIVM, GGD-richtlijn medische milieukunde (2012): schimmel- en vochtproblemen in woningen Luchtvochtigheid, groeiplaatsen en muffe geur.
- RIVM, folder (2015): schimmel- en vochtproblemen in woningen Soda op gladde oppervlakken, gips en pleisterwerk.
Volgende stap
Wil je zekerheid over wat er bij jou speelt?
Gratis en vrijblijvend