Luchtontvochtiger voor de kelder: welk type past bij jouw kelder?

De lucht in de kelder voelt klam, de meter geeft een hoge luchtvochtigheid aan, of de wanden zijn nat bij warm weer. Dan denk je aan een toestel. Deze gids hoort bij onze gids over de kelder ventileren, want een ontvochtiger komt daar niet in de plaats van.

De eerste vraag is waarom de lucht vochtig is. Vocht in kelders is volgens Buildwise, het technisch centrum van de Belgische bouw, alomtegenwoordig (dossier 2/2009), en kan komen van infiltraties, opstijgend grondvocht, zouten of condensatie. In een vochtige kelder kijk je dus best eerst naar de bron. Het dossier noemt 10 tot 15 °C en meer dan 70 % relatieve luchtvochtigheid normaal voor een kelder. Welke omstandigheden je nodig hebt, hangt volgens Buildwise af van de bestemming van de ruimte.

Een ontvochtigingsapparaat heeft volgens Buildwise (dossier 2/2009) tot doel de relatieve vochtigheidsgraad van de lucht te verlagen. Het dossier koppelt daar duidelijke voorwaarden aan.

• Zo'n toestel wordt vaak geplaatst na de behandeling van de oorzaken. Het neemt niets weg van de noodzaak om de ruimte te ventileren.
• Tijdelijk gebruik kan overwogen worden in bijzondere gevallen, bijvoorbeeld tijdens de drogingsfase na een behandeling tegen opstijgend grondvocht of tegen infiltraties, of bij een punctueel abnormaal intensief gebruik van de ruimte.
• Moet je je toevlucht nemen tot een permanent toestel, dan kan je volgens Buildwise uitgaan van een fundamenteel probleem, met het gebouw of met een ongeschikt gebruik van de ruimte, dat met voorrang behandeld moet worden. In de overzichtstabel schrijft Buildwise dat ontvochtigingsapparaten enkel als een tijdelijke maatregel beschouwd mogen worden.

Een andere bron is nog strikter. De Nederlandse GGD-richtlijn van het RIVM (2012), die over woningen in het algemeen gaat, stelt dat ontvochtigers de oorzaak van het vochtprobleem niet wegnemen, dat hun effect gering is en dat ze bij goede ventilatie niet nodig zijn.

Er is ook een situatie waarin een toestel wel genoemd wordt. Bij oppervlaktecondensatie in de zomer kan de plaatsing van een luchtontvochtiger in de kelder volgens Buildwise Magazine (2024) ook helpen, naast de kelder niet overmatig ventileren.

Begin bij wat je met het toestel wil bereiken.

1. Waarvoor dient het? Tijdens de droging na een behandeling, voor punctueel abnormaal intensief gebruik of tegen condensatie in de zomer: dat zijn de situaties die de bronnen noemen.
2. Hoe groot is de ruimte? Zout is volgens Buildwise enkel iets voor kleine ruimten. Reken met de rekenhulp hierboven het volume uit en vergelijk dat met wat de fabrikant opgeeft.
3. Waar gaat het water heen? Handmatig legen of aansluiten op een externe afvoer zijn de twee mogelijkheden.
4. Hoor je het? Bij een elektrisch toestel kan het geluid vooral 's nachts hinderen.
5. Wat kost het in gebruik? Buildwise noemt elektrische apparaten redelijk energieverslindend.
6. Voor welke temperatuur is het toestel gemaakt? Een kelder is normaal 10 tot 15 °C. Vraag aan de fabrikant of het toestel daarvoor bedoeld is. Daarover vonden we zelf geen cijfers die we kunnen controleren.

Meer over de eenvoudigste variant op basis van zout lees je bij de vochtvreter.

Dat verschilt per bestemming. Buildwise noemt 10 tot 15 °C en een relatieve luchtvochtigheid boven 70 % als normaal voor een kelder. Bestemmingen die daarvan sterk afwijken, vragen grootschaliger ingrepen.

Voor woningen geeft Departement Zorg een ander doel: van oktober tot april tussen 40 % en 60 %, en van mei tot september tussen 30 % en 70 %. Die cijfers gelden voor de woning. Een aparte waarde voor een kelder of berging geeft Departement Zorg niet.

Een overmatige droging van de lucht kan volgens Buildwise een gevoel van oncomfortabiliteit geven en leiden tot uitbloeiingen, doordat het vocht naar het verdampingsfront aan het oppervlak trekt.

Meet eerst, voor je koopt. Gebruik een hygrometer die regelmatig geijkt wordt, en meet op verschillende tijdstippen van het jaar. Volgens Buildwise raken zulke meters vrij snel ontregeld.

Plaats je een toestel, blijf dan verluchten. Zorg dat het water veilig weg kan. Kijk ook of de kelder niet overmatig verlucht wordt in de zomer. Vermindert de luchtvochtigheid niet, dan is dat een reden om de oorzaak verder te onderzoeken.