Vocht meten in muren en in huis: zo doe je het betrouwbaar

Een meting zegt iets over het vocht op die plek, niet waar het vandaan komt. Daarvoor zijn er een vochtdiagnose ter plaatse en onze uitleg over vochtproblemen herkennen.

De vragen zijn verschillend, en dus ook de toestellen: is de lucht te vochtig, waar in de muur zit het probleem, hoeveel water zit er echt in het materiaal, en zitten er zouten in de muur? Voor die vragen noemt Buildwise, het technisch centrum van de Belgische bouw, andere toestellen.

Voor een eerste afbakening wel, voor een precieze waarde niet. In een dossier over kelders (WTCB-Dossiers 2/2009) schreef Buildwise dat zulke toestellen zeer nuttig zijn voor een snelle afbakening van de probleemzones, maar afgeraden voor de kwantificering van het vochtgehalte in metselwerk. Ze worden sterk beïnvloed door de materiaaldichtheid, de aanwezigheid van zouten en van metalen, en zijn niet geschikt voor de precieze bepaling van het vochtgehalte, noch voor de controle van het metselwerk na droging.

In 2016 noemt Buildwise elektrische vochtmeters niet volledig nauwkeurig. En de vraag of je ermee de droging van een muur mag controleren na een behandeling tegen opstijgend grondvocht, beantwoordt Buildwise met neen. Hygroscopische zouten, zouten die vocht uit de lucht opnemen, kunnen op een droge muur met een hoge zoutconcentratie aan het oppervlak toch hoge vochtwaarden geven.

Gebruik een elektrische meter dus om probleemzones af te bakenen, en noteer waar je gemeten hebt.

Voor het reële vochtgehalte van de muur zijn volgens Buildwise een meting met de carbidefles of een weging van proefstukken correcter dan een elektrische meter. Daarvoor wordt op de gewenste diepte een staal genomen dat representatief is voor het materiaal. Dat staal wordt op de bouwplaats in de carbidefles getest, of in een laboratorium gewogen vóór en na droging.

De carbidefles is nauwkeuriger, maar volgens Buildwise moeilijker te gebruiken. Ook hier blijft voorzichtigheid geboden: proefstukken genomen op een andere diepte of uit twee aangrenzende materialen, zoals baksteen en mortel, kunnen een zeer verschillend vochtgehalte vertonen.

Vraag dus waar en op welke diepte de stalen genomen zijn.

Met indicatiestrookjes, die volgens Buildwise in één of twee seconden verkleuren. De intensiteit en de snelheid van de kleurverandering geven een idee van de hoeveelheid zouten.

Hygroscopische zouten kunnen vocht uit de lucht onttrekken en de binnenafwerking beschadigen, zelfs als er geen actief vochtprobleem is. Is hun aanwezigheid bevestigd, dan moet je volgens Buildwise via een carbidemeting, en niet via een elektronische meting, nagaan of er ook een actief vochtprobleem is. Hangt het vocht wel met zouten samen, dan is de aanpak anders dan bij opstijgend vocht alleen.

Departement Zorg noemt een temperatuur van minstens 15°C en een luchtvochtigheid tussen 40% en 60% van oktober tot april, en tussen 30% en 70% van mei tot september. Is 60% dan te hoog? Volgens die cijfers ligt het in de koude maanden op de bovengrens en van mei tot september binnen de marge.

Niet elke overheidsbron geeft dezelfde cijfers. Een brochure van de Vlaamse overheid uit 2015 (Departement Leefmilieu, Natuur en Energie) noemt in de winter 30 tot 55% en in de zomer 30 tot 80%. Daar ligt 60% in de winter dus boven de grens. Is de luchtvochtigheid regelmatig te hoog, zorg dan volgens Departement Zorg voor extra afvoer van de vochtige lucht of verhoog de temperatuur.

In een kelder is de lucht anders. Normaal is daar volgens Buildwise (WTCB-Dossiers 2/2009) een temperatuur van 10 tot 15°C en een relatieve vochtigheid boven de 70%. Meer lees je bij de kelder ventileren.

Met een hygrometer en een thermometer kan je thuis de luchtvochtigheid en de temperatuur volgen.

1. Hang de toestellen in de ruimte waar het probleem zit.
2. Noteer op vaste momenten de waarden, en wat er toen gebeurde: koken, douchen, was drogen, verluchten.
3. Meet in verschillende periodes. In zijn dossier over kelders (WTCB-Dossiers 2/2009) noemt Buildwise metingen op verschillende tijdstippen van het jaar, of een registrerend toestel.
4. Laat een hygrometer regelmatig ijken. Die raken volgens hetzelfde dossier vrij snel ontregeld.
5. Gebruik een elektrische vochtmeter om probleemzones af te bakenen, niet om het vochtgehalte van metselwerk te bepalen.

Ga je schilderen of bepleisteren, wacht dan tot de ondergrond droog genoeg is. Bij binnenbepleistering is een teveel aan vocht volgens Buildwise vaak te wijten aan een te korte droogtijd, maar opstijgend vocht, waterinfiltraties of zouten kunnen ook de oorzaak zijn.

We noemen geen bedragen, want we hebben geen bevestigde prijzen. Een thermometer en een hygrometer kunnen je helpen om de lucht te volgen. Wat de behandeling van een vochtprobleem kost, hangt af van andere factoren. Die lees je bij wat vochtbestrijding kost. De officiële premieregels vind je via premies voor vochtbestrijding.