Kelder renoveren: eerst droog, dan inrichten

Je komt plaats tekort en beneden staat een kelder die je zou willen gebruiken, als bureau, speelzaal of extra leefruimte. Maar de muren zijn vlekkerig of het ruikt er muf. Zie je vocht, begin dan bij onze gids over een vochtige kelder. Afwerken doe je pas daarna.

De renovatie van een kelder kan op het eerste gezicht een eenvoudige ingreep lijken, schrijft Buildwise, het technisch centrum van de Belgische bouw, in zijn dossier 2/2009 over kelderrenovatie. Dat is gedeeltelijk waar voor ruimten die slechts sporadisch gebruikt zullen worden. Bij een omvorming tot woonruimte is er volgens datzelfde dossier een groter budget vereist, krijg je hogere werkingskosten voor verwarming, ventilatie en verlichting, en zal het comfort doorgaans minder goed zijn dan bij een ruimte die van bij het ontwerp als woonruimte bedoeld was.

Muren

Zitten er zouten in de muur, dan is een niet-capillaire ontdubbeling die ongevoelig is voor zouten volgens Buildwise (dossier 2/2009) de aangewezen weg. Noppenfolie, mechanisch op de muren bevestigd, kan als basis dienen voor de nieuwe afwerking. Een wand uit gipskartonplaten raadt Buildwise in dat geval af: zouten kunnen via de bevestigingen naar het oppervlak migreren en op de achterzijde van de platen kan schimmel ontstaan. Een gipsbepleistering mag enkel als de relatieve luchtvochtigheid in de ruimte normaal is, tussen 30 en 60 %.

Bij waterinfiltraties zijn vochtgevoelige binnenafwerkingen af te raden. Een waterdichte laag op basis van epoxy in de kelder heeft eigen voorwaarden.

Vloeren

Voor ruimtes die onder water kunnen komen te staan, noemt de Vlaamse Milieumaatschappij (2015) gepolijst beton, omdat dat waterdicht en eenvoudig te reinigen is, en keramische tegels met waterbestendige voegmortel. Linoleum is daarvoor volgens de fiche niet geschikt. Bij vinyl kan het water via randen en naden eronder komen.

Opgelet met tegels op de muur: door betegeling kan het vocht in een muur volgens de Vlaamse Woningkwaliteitswijzer niet verdampen, en kan het hoger opstijgen.

Buildwise somt in dossier 2/2009 de grenzen op die eigen zijn aan ingegraven ruimten.

• Hoogte: de hoogte onder het plafond is vaak een kritieke kwestie. Een lagere vloer kan soms een oplossing bieden, maar is niet altijd economisch verantwoord of uitvoerbaar omwille van toegankelijkheid en stabiliteit.
• Toegang: doorgaans is er slechts één, redelijk smalle trap.
• Brandveiligheid: de noodevacuatiemogelijkheden zijn zo goed als onbestaande, en branddetectie vraagt meer aandacht dan in andere ruimten. In half-ingegraven ruimten is de situatie iets minder kritiek.
• Daglicht: je zal permanent kunstlicht nodig hebben, en het comfort blijft lager dan bij daglicht.
• Riolering: de vloer kan lager liggen dan het openbare rioleringsnet. Keukens, badkamers en toiletten zijn dan afgeraden. Anders kan je een waterdichte zinkput met een dompelpomp of vermaler voorzien, met hogere plaatsings- en gebruikskosten.
• Geluid: bij zware trillingshinder door verkeer moet je slaapkamers of rustruimten vermijden.

Wil je een woning opsplitsen, bijvoorbeeld in appartementen of studio's, of het aantal woongelegenheden wijzigen, dan moet je volgens vlaanderen.be eerst een omgevingsvergunning aanvragen, ook als je daarvoor geen bouwwerken uitvoert. Voor zorgwonen en toeristische verhuur gelden aparte regels. Volgens de minimale vereisten in de Vlaamse Woningkwaliteitswijzer geeft een vochtige vloer of muur in een niet bewoonde kelder een gebrek van categorie I, en een kelder die onder water staat een gebrek van categorie II.

Voorbereiden en de ruimte beoordelen.

• Teken een eenvoudig plan met de openingen, de zichtbare schade en de muren die aangetast zijn. Buildwise noemt zo'n plaatsbeschrijving, zelfs uit de losse hand, de eerste werkbasis.
• Noteer wat er in het verleden gebeurde, hoe vaak en hoe erg: volgens Buildwise kunnen gebruikers bij de diagnose net daarover bijkomende informatie geven.
• Wil je de luchtvochtigheid meten, doe dat dan op verschillende tijdstippen van het jaar of met een toestel dat de evolutie registreert. Een hygrometer, een toestel dat de luchtvochtigheid meet, moet regelmatig geijkt worden.
• Ga na of er voldoende openingen zijn om te verluchten.

Wil je voor de vochtbestrijding een premie in de categorie voorbereidingswerken voor isolatie, dan moet je de werken volgens Mijn VerbouwPremie laten uitvoeren door een aannemer.