Kelder drainage en pompen: drainagebuis, pompput en waterpomp

Na een regenbui staat er water onderaan de keldermuur, of je denkt aan een buis rond het huis of een pomp in de vloer. Deze gids hoort bij onze hoofdpagina over de vochtige kelder en legt uit wat elk van die systemen doet.

Het gaat om drie verschillende dingen. Een drainage ligt buiten tegen de keldermuur en voert in de grond gedrongen oppervlaktewater af. Een goot binnen de kelder vangt water op dat al binnengekomen is. En een pompput is een kleine put met een vaste dompelpomp, die het water naar een hoger niveau pompt. Geen van de drie verklaart waar het water vandaan komt.

Buildwise beschrijft in bouwdetail 1185 (2014) drainage voor kelders op geringe diepte, ongeveer 3 meter onder het maaiveld. Het systeem bestaat uit drie elementen:

• een verzamelbuis of collector, die het water afvoert;
• een drainerend materiaal dat doorloopt tot bovenaan de keldermuur, zoals steen of grind, poreuze blokken of draineerplaten;
• een filterdoek dat aangepast is aan de eigenschappen van de grond.

De verzamelbuis moet een helling hebben van 0,5 % tot 1 %, nooit in tegenhelling, zodat het water snel genoeg stroomt en vaste deeltjes minder bezinken. Hoe diep ze ligt, hangt af van de kelder: onder het niveau van de aansluiting tussen de draagvloer en de kelderwand, maar boven de funderingsaanzet. De capaciteit moet berekend worden op basis van de af te voeren waterdebieten.

De filter vraagt een compromis. Te grote openingen laten te veel vaste deeltjes door, en dan kan het systeem dichtslibben. Te fijne openingen kunnen de drainagelaag ondoorlatend maken.

Bij bakstenen wanden met een hoge capillaire absorptie is het volgens Buildwise ten zeerste aan te raden om ook een anticapillaire bescherming te voorzien, zoals een vochtwerende cementering: een laag mortel die het opzuigen van vocht beperkt. Aan de muurvoet kan eventueel een aanvullende soepele afdichting met gelaste naden het risico op waterinfiltraties beperken.

Bij een ingreep van buitenaf noemt Buildwise (dossier 2/2009) drainage samen met een vochtmembraan tegen het metselwerk, als oppervlaktewater zich tegen de keldermuren ophoopt. Hoe je een kelder waterdicht maakt, lees je in onze gids.

Daar zijn twee bronnen duidelijk over. Buildwise schrijft in hetzelfde bouwdetail dat er geen drainering voorzien mag worden in de grondwaterspiegel zonder een bijzondere studie.

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) gaat in haar Waterwegwijzer uit 2018 verder: permanente grondwaterdrainages in of rond ondergrondse constructies zijn niet toegestaan. Bij een te renoveren kelder kan permanente drainage enkel overwogen worden als aangetoond is dat de kelder niet volledig waterdicht gemaakt kan worden. De volledige redenering staat in onze gids over grondwater in de kelder.

Een pompput is volgens de VMM een kleine put in kunststof, prefab beton of metselwerk, afgedekt met een deksel of rooster en uitgerust met een vaste dompelpomp. Gebruikelijke afmetingen zijn circa 60 op 60 centimeter of een diameter van 60 centimeter. Een vlotter zorgt dat de pomp automatisch aanslaat zodra de put volloopt. De VMM beschrijft pompputten in een fiche over overstromingen. Dat is iets anders dan permanente grondwaterdrainage, die hierboven aan bod kwam.

Plaats en keuze

In de kelder komt de put op het laagste punt, zodat het water er naartoe stroomt. Je kan het ook naar de put leiden via gemetselde muurtjes of sleuven in de vloer. In een keldervloer in gewapend beton maak je volgens de VMM beter geen grote openingen. Is de kelder hoog genoeg, dan kan eventueel een nieuwe hellende vloer met een uitsparing als pompput gelegd worden.

De pomp moet aangepast zijn aan het debiet, de hoeveelheid water die in de put stroomt, en aan de graad van vervuiling: regenwater vraagt iets anders dan afvalwater. Laat volgens de VMM eerst het volledige rioleringsstelsel van je woning in kaart brengen om plaats, uitvoering en capaciteit te bepalen, en gebruik uitsluitend geschikte producten met een certificering voor de toepassing.

Aansluiting op de riolering

Vermijd volgens de Waterwegwijzer (2018) een rechtstreekse aansluiting op de openbare riolering vanuit een kelderverdieping, omdat het water dan vanuit de hoofdriolering kan terugstromen. Een terugslagklep kan dat niet verhelpen, omdat zo'n klep vuilophoping veroorzaakt en dan dienst kan weigeren. Bij een kelderaansluiting moet je steeds een pompinstallatie plaatsen die het water naar een hoger gelegen riolering pompt. Moet er zowel afvalwater als regenwater opgepompt worden, dan zijn twee gescheiden installaties verplicht.

Als de pomp uitvalt

De Waterwegwijzer noemt als extra beveiliging een faaldetectie, een overspanningsbeveiliging en een reservepomp die beurtelings werkt. Zelfs met een beveiliging is het falen van een pompinstallatie niet uitgesloten.

Heb je al een pompput, dan is onderhoud het deel dat je zelf in de hand hebt. De VMM raadt aan:

• de put schoon te houden en na een overstroming uit te spoelen;
• bladeren en slib uit de put en de roostergoot te verwijderen;
• regelmatig te controleren of de pomp werkt, door de externe vlotter zo hoog mogelijk op te tillen of de put volledig met water te vullen bij een interne vlotter.

Een pompput in de vloer plaatsen is een ander verhaal. De aannemer die je daarvoor inschakelt, moet volgens de VMM ervaring hebben met deze werken en mag alleen geschikte producten en waterdichte mortels gebruiken. Voor de plaatsing noemt de VMM een algemeen aannemer, voor de dompelpomp ook een sanitair installateur.

Het stopcontact voor de pomp moet volgens de VMM hoger staan dan het verwachte waterniveau bij een eventuele overstroming. Vraag bij twijfel het advies van een vakman.