Vochtige muren: oorzaken van vochtplekken herkennen

Een plek die maar niet weggaat, verf die afschilfert, pleister die loskomt: vocht in een muur kan er op veel manieren uitzien. De Woningkwaliteitswijzer van de Vlaamse overheid onderscheidt insijpelend, condenserend, doorslaand en opstijgend vocht. Buildwise, het technisch centrum van de Belgische bouw, noemt daarnaast onder meer hygroscopische absorptie: zouten in de muur die vocht uit de lucht opnemen.

De oorzaak vinden is niet altijd eenvoudig. Vaak is het volgens de Woningkwaliteitswijzer een combinatie van factoren, en probleem en oorzaak zitten niet altijd op dezelfde plek. Vocht zoekt zijn weg door de elementen van je gebouw.

Water beweegt door een gebouw. Regenwater kan volgens de Woningkwaliteitswijzer binnensijpelen via het dak of door de muren, en grondwater via de kelder. Het kan binnendringen door barsten, breuken, scheuren, voegen of de poriën van het materiaal.

Een voorbeeld: een lek in een waterleiding die achter een muur loopt, geeft een vochtplek op één specifieke plaats, terwijl het lek ergens anders zit. En niet elk materiaal reageert hetzelfde. Elk materiaal heeft zijn eigen problemen, en ook het type bouwonderdeel speelt een rol.

De woning zelf is niet de enige bron. Mensen produceren volgens de Woningkwaliteitswijzer tussen twee en vijf liter waterdamp per dag, en ook koken en douchen geven waterdamp in huis. Tegen koude muren kan die damp volgens de Woningkwaliteitswijzer in water omslaan: dat is oppervlaktecondensatie.

Eén percentage dat voor elke muur geldt, vonden we niet in de bronnen die we raadpleegden. Wat Buildwise wel geeft, zijn grenzen voor een bepaalde afwerking. Na een injectie tegen opstijgend vocht moet de ondergrond verder drogen als het vochtgehalte hoger is dan 4 massapercent. Voor gipspleister die geschilderd wordt, moet het vochtgehalte volgens Buildwise (2016) lager zijn dan ongeveer 1 procent van de massa, bij 65 procent relatieve luchtvochtigheid en 20 °C.

Meten is niet eenvoudig. Elektrische vochtmeters zijn volgens Buildwise niet volledig nauwkeurig en kunnen beïnvloed worden door zouten. Carbideflessen zijn nauwkeuriger, maar moeilijker te gebruiken, en voor de controle van de droging na een ingreep tegen opstijgend grondvocht is een elektrische meter niet geschikt. Hoe je dat aanpakt, lees je bij vocht in muren meten.

Niet zolang de muur niet droog genoeg is. Verf heeft volgens Buildwise een ondergrond nodig die droog genoeg is, anders kan de verffilm loskomen, en over zouten heen schilderen noemt Buildwise een pleister op een houten been. Lees daarover meer bij vochtige muren verven.

Ook pleisteren kan pas als de muur voldoende droog is. Na een injectie moet het metselwerk eerst uitdrogen, en de nieuwe afwerking moet bij de muur passen. De keuzes zet je best op een rij met onze gids over vochtige muren stucen.

Kijk je dakgoten, regenpijpen en de voegen van je gevel na. Zorg elke dag voor verse lucht en, volgens Departement Zorg, voor een temperatuur van minstens 15 graden. Zet kasten niet helemaal tegen de muur. Meer tips en de grenzen van zelf behandelen staan in onze gids over vochtige muren zelf behandelen, en een overzicht per muurtype vind je bij vochtbestrijding van de muur.

Schimmel kan je volgens Departement Zorg weghalen met een allesreiniger, javel heb je niet nodig. Verlucht de ruimte, hou binnendeuren dicht en draag handschoenen en een mondmasker. Verwijder de schimmel niet zelf als je ademhalingsklachten hebt of allergisch bent voor schimmel. Ook zwangere vrouwen of kinderen doen dat beter niet.

Buildwise noemt als gevolgen van vocht vlekken, corrosie, vervormingen, loskomende bepleistering en de groei van schimmels en bacteriën. De Woningkwaliteitswijzer voegt daaraan toe dat de structuur aangetast kan worden en dat het gebouw snel slijt.

Buildwise adviseert vocht zo snel mogelijk aan te pakken, en daarbij eerst de oorzaak te zoeken.