Luchtvochtigheid in huis: wat is goed, hoe meet je ze en wat doe je eraan?

Luchtvochtigheid wordt uitgedrukt als relatieve vochtigheid: de verhouding tussen de waterdamp die in de lucht zit en de maximale hoeveelheid die lucht bij die temperatuur kan bevatten, legt Departement Zorg uit. Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude lucht. Wordt koude buitenlucht binnen opgewarmd, dan bevat ze relatief nog minder vocht.

Een deel van dat vocht komt van de bewoners zelf. Volgens de Woningkwaliteitswijzer van de Vlaamse overheid produceren mensen tussen twee en vijf liter waterdamp per dag, via de longen en de huid, en ook koken en douchen zorgen voor waterdamp. Test-Aankoop rekent voor een gezin van vier personen gemiddeld zo'n 10 liter per dag. Volgens een Bouw Gezond-fiche van de Vlaamse overheid is het vocht van zweten, ademen, baden, douchen, poetsen, wassen, drogen en kamerplanten samen goed voor 10 tot 15 liter per dag.

Hoe hoog de luchtvochtigheid in een kamer is, hangt volgens Test-Aankoop af van hoeveel vocht er geproduceerd wordt en hoe snel dat vocht afgevoerd wordt. In kleine, intensief gebruikte of slecht verluchte woningen ligt het vochtgehalte meestal hoger.

Met een hygrometer. Een thermometer en een hygrometer kunnen je helpen om temperatuur en vochtigheid op te volgen, schrijft de infofiche 'Schimmel: niet in mijn huis' van de Vlaamse overheid. Test-Aankoop raadt een thermometer-hygrometer aan; er bestaan ook meters die daarnaast fijnstof en CO2 meten. In een artikel van Departement Zorg raadt huisarts Lode Holsters een CO2- of vochtigheidsmeter aan voor wie het preciezer wil opvolgen.

Eén meting zegt weinig. Test-Aankoop kijkt naar het verloop na een droogbeurt met de droogkast: stijgt de luchtvochtigheid tijdelijk en zakt ze daarna snel weer onder 60%, dan is het risico beperkt. Blijft ze urenlang boven 60%, of verschijnen er zwarte vlekken op muren, raamrubbers of in koude hoeken, dan is actie nodig.

Een vochtmeter voor muren is iets anders dan een hygrometer: die meet het vocht in het materiaal. Meer daarover lees je bij vocht meten.

Boven 60% zit er volgens Test-Aankoop te veel vocht in de lucht. Er kan dan condens ontstaan op ramen en muren, en vochtplekken, een muffe geur, schimmel en houtrot kunnen voorkomen. Departement Zorg noemt vochtplekken, schimmel en te veel condens op ramen en muren tekenen dat er te veel vocht in huis zit. Een hogere luchtvochtigheid bevordert volgens Test-Aankoop ook de aanwezigheid van huisstofmijt en schimmels.

Een te hoge luchtvochtigheid vergroot het risico op condens op plekken die niet of minder goed geïsoleerd zijn, schrijft Test-Aankoop. Hoe dat werkt en waar je het ziet, lees je bij condensatie en condensvocht en condens op ramen.

Departement Zorg raadt ook aan bouwtechnische problemen te herstellen: koudebruggen, enkele beglazing, buitenmuren zonder spouw, een lek in de waterleiding of een kapotte dakgoot. Pak altijd de bron van het vocht aan, schrijft Departement Zorg, anders blijft de schimmel terugkeren.

Verlucht elke dag, ook in de winter. Departement Zorg raadt aan ramen tegenover elkaar te openen, aan verschillende gevels, zodat er op korte tijd meer verse lucht binnenkomt. Open meerdere keren per dag kort in plaats van één keer lang, anders koelen je meubelen en muren af, en zet de verwarming uit terwijl de ramen open staan. Sluit ventilatieroosters niet af, ook niet om warmteverlies te beperken, en zet een ventilatiesysteem nooit uit.

Beperk het vocht dat vrijkomt: kook met een deksel op de pot en gebruik je dampkap, en droog je was buiten of in een droogkast, schrijft de infofiche van de Vlaamse overheid. Zet tijdens en na het douchen je ventilatiesysteem aan of open het raam, maak de wanden droog, bij voorkeur met een aftrekker, en hou de badkamerdeur dicht, zodat het vocht zich niet in de woning verspreidt.

Verwarmen alleen lost niets op, schrijft Test-Aankoop: het is de ventilatie die de waterdamp uit de woning afvoert. Ventileer je continu, dan kan verwarmen helpen tegen condens en schimmel.

Een vochtprobleem los je niet op door een luchtontvochtiger te kopen, schrijft Test-Aankoop: je moet eerst de oorzaak aanpakken, anders maskeert het toestel de symptomen maar tijdelijk. Een luchtontvochtiger haalt vocht uit de lucht zonder die te verversen, en maakt de lucht volgens Test-Aankoop niet gezonder. Normaal is zo'n toestel bedoeld voor tijdelijk gebruik gedurende enkele weken; een ruimte zou niet voortdurend een luchtontvochtiger nodig mogen hebben.

Continu gebruik kost ook geld. Een luchtontvochtiger met warmtepomp die 24 uur op 24 draait, kost volgens Test-Aankoop (november 2026) zo'n 1 tot 3 euro aan elektriciteit per dag in Vlaanderen. Voor het geteste toestel op basis van adsorptie was dat 3,70 euro. Ventileer je de ruimte met buitenlucht, dan bereik je volgens Test-Aankoop hetzelfde resultaat met twee tot drie keer minder energie.

Of een luchtontvochtiger in een kelder zinvol is, lees je bij luchtontvochtiger in de kelder.

Onder 40% is de luchtvochtigheid volgens Test-Aankoop te laag. Dat kan leiden tot irritatie aan de ogen, luchtwegen en slijmvliezen, en tot schade aan houten meubels en vloeren. Departement Zorg noemt als mogelijke gevolgen van te weinig vocht droge, tranende ogen, een prikkelende hoest, niezen, een droge keel en dorstgevoel, en meer opwaaiend stof.

Te droge lucht is volgens Test-Aankoop vooral een probleem in de winter. Koude buitenlucht die binnen opgewarmd wordt, bevat relatief nog minder vocht, legt Departement Zorg uit, waardoor intensief ventileren op koude dagen de lucht ook uitdroogt. Test-Aankoop ziet daarin een extra reden om niet meer te ventileren dan nodig. Verse lucht blijft wel elke dag nodig, schrijft Departement Zorg.