Salpeter op de muur: wat de witte uitslag is en hoe je ze aanpakt

Test-Aankoop spreekt van salpetervorming: bij vocht dat uit de bodem opstijgt, duikt er binnen en buiten salpeter op. Buildwise noemt het uitbloei. Zouten kunnen al in het metselwerk zitten, of aangevoerd worden door een vochtoorzaak. Wanneer het metselwerk droogt, kunnen ze uitkristalliseren aan het oppervlak van de steen, of in de poriën van het metselwerk.

Op baksteenmetselwerk zijn uitbloeiingen volgens Buildwise meestal witachtige kristalafzettingen. Ze verschijnen doorgaans kort na de metselwerken, maar ze kunnen ook maanden of zelfs jaren later optreden.

Bij opstijgend vocht in oud metselwerk gaat het volgens Buildwise vaak om hygroscopische zouten. Die kunnen ontstaan door nitraten uit de grond, of door verontreiniging uit het vroegere gebruik van een gebouw, zoals stallen.

Hygroscopische zouten, zoals nitraten, sulfaten en chloriden, kunnen volgens Buildwise vocht uit de lucht halen en de binnenafwerking beschadigen, zelfs als er geen actief vochtprobleem is. Hun uitbloei kan leiden tot poederige afzettingen en afschilferende verf. Ze veroorzaken vochtvlekken, ook wanneer het opstijgend vocht zelf goed behandeld werd, en kunnen zo onterecht doen denken dat een injectie niet gewerkt heeft.

Of het om zouten gaat of om een actief vochtprobleem, maakt voor de aanpak veel uit. Buildwise beschrijft detectiestrookjes om zouten aan te tonen, en daarna een carbidemeting om na te gaan of er ook een actief vochtprobleem is. Een elektrische vochtmeter is daarvoor volgens Buildwise niet geschikt: zouten aan het oppervlak geven hoge waarden, ook op een droge muur. Meer daarover bij vocht meten.

Hygroscopisch vocht in een gevel is volgens Buildwise een belangrijk esthetisch probleem, maar minder belangrijk voor de aantasting van het materiaal. Wel vertragen zouten de droging van de gevel.

Uitbloeiingen op baksteen kan je volgens Buildwise droog afborstelen met een harde borstel die niet van metaal is. Buildwise schrijft dat over gevelmetselwerk. Buildwise noemt het ontsierende effect van uitbloeiingen op baksteen meestal kortstondig, al kunnen de afzettingen terugkeren. De zouten zelf uit de muur halen is volgens Buildwise zeer moeilijk: behandelingen zoals ontzoutingscompressen of elektroforese bestaan, maar zijn erg duur, en hygroscopische zouten in een muur zijn quasi onherstelbaar.

Over de zouten heen schilderen helpt niet: de zouten blijven hun werk doen en de vochtvlek komt vroeg of laat terug, schrijft Buildwise. Ook een nieuw behangpapier of een nieuw laagje verf zet volgens Test-Aankoop weinig zoden aan de dijk zolang je het vochtprobleem niet bij de wortel aanpakt.

Wil je opnieuw schilderen of pleisteren, lees dan eerst vochtige muren verven of vochtige muren stucen.

Is er een actief vochtprobleem, dan moet volgens Buildwise eerst de vochtoorzaak weg: bij opstijgend vocht een injectie of een membraan, bij zijdelingse infiltratie langs de muurvoeten een verticale barrière, bij lekken in leidingen of infiltratie via het dak of het schrijnwerk een herstelling. Zijn er hygroscopische zouten, dan ontkoppel je de binnenafwerking van de muur, bijvoorbeeld met een voorzetwand op regelwerk of nieuw pleister op een kunststof noppenmembraan. Zijn beide problemen aanwezig, dan combineer je die maatregelen.

Na een injectie tegen opstijgend vocht moet de muur eerst voldoende uitdrogen voor je pleistert. De volledige droging kan volgens Buildwise enkele maanden duren, bij zeer dikke muren zelfs enkele jaren, en de ruimtes moeten daarvoor voldoende verlucht en verwarmd worden. Is het vochtgehalte hoger dan 4 massapercent, dan laat je de muur nog verder drogen. Soms is na een geslaagde injectie nog een extra behandeling tegen residuele zouten nodig. Wie te snel afwerkt, riskeert zoutschade en loskomende afwerkingen; moet het toch vroeger, dan raadt Buildwise dampopen systemen of saneerpleisters aan die verdere droging toelaten.

Een saneerpleister houdt het vocht en de zouten volgens een Buildwise-dossier over kelders (2009/2) niet tegen, maar is bedoeld om het verdampingsfront in de pleister te leggen en zo het oppervlak droog en vrij van uitbloeiingen te houden. Datzelfde dossier zet er grenzen bij: zo'n pleister mag niet bedekt worden met een afwerking, is afgeraden bij hygroscopische zouten en werkt per definitie beperkt in de tijd.

Een waterdichting aan de binnenkant van de muur houdt opstijgend vocht volgens Test-Aankoop niet tegen en kan het zelfs verergeren, omdat het vocht minder via de muur kan verdampen. Hoe injecteren werkt, lees je bij muren injecteren tegen vocht.

Niet elke witte vlek is zout. Schimmel kan volgens Test-Aankoop eender welke kleur hebben, ook wit, en een muffe of aardachtige geur verraadt schimmel, al geven niet alle schimmels een geur af. Twijfel je, lees dan schimmel in muren verwijderen of soorten schimmels.